Conclusie

Labels maken vandaag meer dan ooit deel uit van onze samenleving. Dat ervaren leerkrachten dagelijks in de klaspraktijk en blijkt ook uit de CLB-jaarcijfers van 2024. Labels kleven, en het gebruik van bijhorend medisch jargon zonder medische expertise is ondertussen de norm. Stijn Vanheule waarschuwt nochtans voor een losse omgang met labels. Labeling dreigt de zoektocht naar mogelijke oplossingen stil te leggen en het denken te vernauwen. De professor pleit ervoor om standaardclassificaties en vaste denkschema’s los te laten en kinderen in de eerste plaats contextueel te benaderen.

Een label is een meerwaarde voor een leerling wanneer het ingezet wordt in functie van zorg op maat. De toegenomen aandacht voor stoornissen en zorgnoden is een goede zaak, klinkt het overal. Toch is voor velen de slinger doorgeslagen, ‘het kan niet de bedoeling zijn dat de leerkracht evolueert naar zorgverstrekker en de school naar zorginstelling?’ Het onderwijs staat voor een duidelijke keuze: meegaan in een logica van beheersbaarheid, of kiezen voor een pedagogische en onderzoekende aanpak die ruimte laat voor verschil, verwondering en ontwikkeling.

Waar internationale mensen- en kinderrechten vertrekken vanuit menselijke waardigheid, diversiteit en participatie, zet psychiatriserend denken deze waarden onder druk door kinderen te reduceren tot diagnosecategorieën. Een leraar die kinderen ziet voorbij hun label, draagt niet alleen bij aan beter onderwijs, maar ook aan de realisatie van fundamentele rechten en duurzame ontwikkelingsdoelen.

We kiezen voor een pedagogische en onderzoekende aanpak en spreken de leraar aan op zijn rol als begeleider van leer-en ontwikkelingsprocessen, opvoeder, innovator en organisator. Geïnspireerd door het pleidooi van Stijn Vanheule reiken we op deze website naast een contextualiserende benadering ook concrete suggesties aan die inspelen op of tegemoet komen aan klassen met een diversiteit aan leer- en gedragsprofielen. Het doel blijft met zoveel mogelijk leerlingen de eindstreep halen.

Wij dragen graag bij aan een praktijk waarin leerkrachten leer- en gedragsverschillen kritisch benaderen zonder kinderen te snel te herleiden tot een label.